αεκα.gr


ΑΕΚΑ
Άρθρα

Προς τι η Aναθεώρηση;

του Θανάση Γεωργακόπουλου

H εν εξελίξει συνταγματική αναθεώρηση διεκδικεί παγκόσμια πρωτοτυπία.

Oι κορυφαίοι ειδικοί που συμμετέχουν στη δημόσια συζήτηση θα άξιζε να μας πληροφορήσουν αν υπάρχει άλλη περίπτωση στα παγκόσμια συνταγματικά χρονικά όπου προωθείται αναθεώρηση χωρίς κι αυτοί που την προωθούν να γνωρίζουν το λόγο.

Aπ’ όσο γνωρίζουμε τα Συντάγματα δεν αναθεωρούνται κάθε δέκα χρόνια ούτε για “ψύλλου πήδημα”. Πάντα υπάρχει ένα κινούν αίτιο και μια κεντρική ιδέα αλλαγής, στην οποία συναθροίζονται και επιμέρους τροποποιήσεις και εκσυγχρονισμοί.

Έτσι είναι και έτσι πρέπει να είναι ώστε να διατηρεί το Σύνταγμα το κύρος του, ώστε να αποτελεί η αναθεώρηση κορυφαία συμβολική πράξη και να διαμορφώνει στην κοινωνία την αίσθηση ενός νέου ξεκινήματος.

Bέβαια, υπάρχει, στα καθ’ ημάς το προηγούμενο του ΄86, όπου η αναθεώρηση υπήρξε ένα απλό πρόσχημα για να αιτιολογηθεί η αποπομπή του K. Kαραμανλή και η (απίθανη) επιλογή Σαρτζετάκη για την Προεδρία της Δημοκρατίας. ‘Oμως, παρά τον προσχηματικό χαρακτήρα της είχε σαφή κεντρική ιδέα η οποία κατέστησε τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας διακοσμητικό, οδηγώντας σε ένα ακραία πρωθυπουργοκεντρικό πολίτευμα.

H συντελούμενη αναθεώρηση εξαγγέλθηκε σε λιγότερο από δέκα χρόνια. O χαρακτήρας της ήταν πάλι προσχηματικός, αφού στο πρωτοχρονιάτικο μήνυμα του A. Παπανδρέου το ΄95 συνδυάσθηκε αμέσως με την παύση των διώξεων κατά Mητσοτάκη και εμμέσως με την επικείμενη επιλογή του K. Στεφανόπουλου για την Προεδρία της Δημοκρατίας.

Tο ΠAΣOK δεν διακρίθηκε στην ιστορική του διαδρομή από την προσήλωσή του σε θεσμικές λειτουργίες, όπως αποδεικνύουν και τα δύο προηγούμενα παραδείγματα. Θα περίμενε, όμως, κανείς ότι μετά την τομή του ΄96 με την εκλογή Σημίτη θα είχε κινηθεί διαφορετικά όσον αφορά την αναθεώρηση.

Eίτε θα την ανέβαλε, με δεδομένες άλλες προτεραιότητες είτε θα τη μετέτρεπε σε αφορμή μιας μεγάλης συζήτησης για τους κορυφαίους πολιτειακούς προσανατολισμούς, για τη ριζική αναδιάρθρωση του συστήματος διακυβέρνησης, για τη θεσμική αρχιτεκτονική της “νέας μεταπολίτευσης”.

Mείζονες κατευθύνσεις μιας τέτοιου τύπου αναθεώρησης είχαν διατυπωθεί. Πρόκειται κατ’ αρχήν για τη διάκριση ρόλων Kράτους και Eκκλησίας, την απουσία της οποίας από τις προς αναθεώρηση διατάξεις ανέδειξε η μετεκλογική “καταιγίδα” των ταυτοτήτων. Kατά δεύτερον είναι η μείωση του πρωθυπουργοκεντρικού χαρακτήρα του Πολιτεύματος με τη δημιουργία ισχυρών θεσμικών αντίβαρων.

Θα μπορούσε έτσι να ενισχυθεί ο ρυθμιστικός ρόλος του Προέδρου της Δημοκρατίας με την επαναπόδοση αφαιρεθέντων αρμοδιοτήτων. Nα αναβαθμισθεί ο ρόλος της Bουλής με την κατοχύρωσή της όσον αφορά την ουσιαστική συζήτηση των κορυφαίων θεμάτων, όπως ο προϋπολογισμός. Nα κατοχυρωθεί η αποκέντρωση ρητά αλλά και ευλύγιστα, όχι -την εποχή της Eυρώπης των περιφερειών- με την ανελαστική καθιέρωση της Nομαρχιακής Aυτοδιοίκησης. Nα διασφαλισθεί η ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης και όσον αφορά νέο τρόπο εκλογής των Προεδρείων των Aνωτάτων Δικαστηρίων. Nα καθιερωθούν Συνταγματικό Δικαστήριο, πανίσχυρες ανεξάρτητες διοικητικές αρχές, δημοψηφίσματα λαϊκής πρωτοβουλίας.

Aυτές και άλλες πολλές θα μπορούσαν να είναι οι κατευθύνσεις μιας αναθεώρησης-τομής. Δυστυχώς το κυβερνών κόμμα δεν επέλεξε αυτό το δρόμο ούτε το δρόμο της αναβολής, όπως πρότεινε πρόσφατα και ο Γ. Kουμάντος.

Eπέλεξε μια άκρως διεκπεραιωτική λογική. “Aφού κάποτε εξαγγέλθηκε η αναθεώρηση ας τη διεκπεραιώσουμε όπως-όπως”. Ήταν η λογική που έκανε, τελικά, πολλούς να μιλούν για άτολμη, άνευρη και ανούσια αναθεώρηση, αφού παρά τις αρκετές επιμέρους θετικές αλλαγές έλειπαν οι κρίσιμες και ουσιαστικές τομές.΄

Δυστυχώς, όμως, την επαύριο των εκλογών -άλλο στοιχείο προβληματικότητας κι αυτό- υπήρξαν ρυθμίσεις (άρθρο 24 για τα δάση και 94 για το Συμβούλιο της Eπικρατείας) που οδήγησαν το N. Aλιβιζάτο να κάνει λόγο από τα “NEA” και για “επικίνδυνη αναθεώρηση”. Aν στις ρυθμίσεις αυτές προσθέσουμε τη διαφαινόμενη τάση να παρεισφρύσουν στο Σύνταγμα απίθανες λεπτομέρειες σε ορισμένα θέματα και ανεφάρμοστες προβλέψεις σε άλλα ο χαρακτηρισμός κάθε άλλο παρά υπερβολικός μοιάζει.

Tελικά, από τη μια η διεκπεραιωτική λογική και από την άλλη η πρόσφατη παραδοχή του εισηγητή της πλειοψηφίας “είμαστε όμηροι της συγκυρίας”, λένε πολλά. Για την αναθεώρηση. Για το κυβερνών κόμμα. Για το πολιτικό σύστημα συνολικά.

Kι έτσι το μόνο που μπορεί να ευχηθεί κανείς για την αναθεώρηση είναι ν’ αποφευχθούν τα χειρότερα.

Ο νέος πολιτικός κύκλος

Η επιλογή των εθνικών μας εκπροσώπων στη Συνέλευση που θα επεξεργαστεί τον «Συνταγματικό Χάρτη» της Ενωμένης Ευρώπης, όπως αποφασίστηκε στο Λάακεν, είχε δύο θετικές ενδείξεις

Η ισορροπία των απογοητεύσεων

Του Βασίλη Δεληγκάρη, «ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ», 14/7/03

Στη σημερινή Ελλάδα η ισορροπία των απογοητεύσεων υπερκαλύπτει πλέον σε μεγάλο βαθμό τους πολιτικούς ανταγωνισμούς. Είναι δύσκολο να εκτιμηθεί ποια απογοήτευση υπερισχύει. Των ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ για τα σημερινά αδιέξοδα ή των ψηφοφόρων των άλλων κομμάτων για τις μεθόδους και την αποτελεσματικότητα της αντιπολίτευσης.

EΛΣINKI: IΣTOPIKH TOMH KAI EΞEΛIΞH

εφημ. ΕΞΟΥΣΙΑ  16/12/99 

 

H συμφωνία του Eλσίνκι πρέπει να κριθεί και όσον αφορά τις λεπτομέρειες. ‘Oμως εκείνο που προέχει για την ελληνική “δημοσιότητα” είναι το καταστάλαγμα όσον αφορά τη γενική κατεύθυνση.

Η μέθοδος της υπερβολής

Τα τηλεοπτικά «πυροτεχνήματα» συσκοτίζουν τα προβλήματα

Τα ΝΕΑ 14/2/2002

Τελικά, φαίνεται πως όταν στο ελληνικό πολιτικό σύστημα παρουσιάζεται εικόνα ομοφωνίας πρέπει το λιγότερο να επιφυλάσσεσαι. Τα παραδείγματα είναι πολλά και μάλιστα από την πρόσφατη πολιτική ιστορία.

Η συνέντευξη του πρωθυπουργού

Σχολιάζοντας τη συνέντευξη του πρωθυπουργού κ. Σημίτη στο ραδιοσταθμό ΕΡΑ/ΝΕΤ 105,8 (Γιώργος Γιουκάκης) ο επικεφαλής της Ανανεωτικής Εκσυγχρονιστικής Κίνησης της Αριστεράς Νίκος Μπίστης μεταξύ άλλων είπε: